Onmisbare zaken in de reisapotheek

Het begint met een hinderlijke jeuk, een kramp in je buik of een lichte hoofdpijn. Nadat je de eerste signalen wijselijk negeert, moet je, als de klachten toenemen, op een gegeven moment de akelige waarheid onder ogen zien: je hebt iets onder de leden. In Nederland zou het simpel zijn. Je kijkt of het zich ontwikkelt tot iets serieuzers en als dat zo is, ga je naar de huisarts. Wanneer je in het buitenland bent, is het vaak lastiger. Misschien is er een taalbarrière, weet je niet waar je naartoe moet of kun je alleen terecht in een privékliniek waardoor je je hele reisbudget in één klap kwijt bent. Natuurlijk, als het echt ernstig is dan interesseert het geld of een ellenlange wachtrij je niet en wil je gewoon weer beter worden. Toch zijn er veel medische ongemakken die je met de juiste middelen (zie lijst onderaan) zelf kunt oplossen zodat alle ellende van het geregel eromheen je bespaard blijft.

Hoe ik dit allemaal weet? Een typisch geval van door schade en schande wijs geworden. Ik heb namelijk de meest uiteenlopende kwalen gehad in diverse uithoeken van de wereld. En nee, die verhalen zijn niet per se mijn beste visitekaartje, maar in het kader van ‘beter voorkomen dan genezen’ zal ik er twee met jullie delen. Ik begin met een situatie waarin ik blij was dat ik een medicijn bij me had en eindig met een situatie waarin het ontbreken van een medicijn tot een gênante situatie leidde. Ik waarschuw alvast: als je een zwakke maag hebt, kun je ze beter overslaan. Ga dan direct naar de lijst met onontbeerlijke geneesmiddelen op reis.

Een wandelende krentenbol 

Mijn eerste echt verre reis was in 2011 en startte in Thailand. De vlucht duurde zo’n 11 uur en ik zat, voordat we waren opgestegen, mijn medepassagiers te inspecteren. Onder hen waren er ook een paar van de categorie ‘pervy, witte oudere vent die even lekker in z’n eentje op seksvakantie gaat in Thailand’. Dit was inderdaad een voorbarige conclusie en voor 100% gebaseerd op hokjesdenken en stereotypering. Maar ik zal het eerlijk zeggen: ik was er echt van overtuigd. Een van deze mannen, die in de rij voor ons zat, liep al voor het opstijgen nerveus heen en weer. Hij was kalend met hier en daar plukjes haar, hij had een schilferige huid met rode plekjes en hij trok z’n hoofd, bij wijze van tic, steeds met een ruk naar links. Ik – niet in mijn meest meevoelende gemoedstoestand – vond hem irritant en onsmakelijk. Bovendien kreeg ik de zenuwen van zijn ellenlange wc-bezoeken en staccato bewegingen. Vlagen van uiteenlopende lichaamsgeuren kwamen in toenemende frequentie mijn kant op. Ik werd steeds misselijker en hij liep steeds vaker naar de wc. Als klap op de vuurpijl begon hij te krabben aan z’n gezicht. Zijn hele voorkomen deed me denken aan een schurftige, gebeten hyena. Elke keer dat ik hem weer zag opstaan uit z’n stoel was z’n gezicht vochtiger en waren de plekken op z’n gezicht schraler en roder. Elke vezel van mijn lichaam wilde zo ver mogelijk bij deze vent vandaan blijven want ‘o wee als er ook maar een schilfer of bacil van hem bij mij terechtkomt.’ Maar ik kon nergens naartoe.  

Toen we na elf lange uren aankwamen in Bangkok en hij na een paar uur relatieve rust (godzijdank) opstond uit z’n stoel, kreeg ik de schrik van mijn leven: z’n HELE gezicht lag open. Zijn huid had het duidelijk verloren van zijn schrapende nagels. Wat restte was slechts een dermatologisch slagveld van bloed, korsten en open wondjes.

Wat restte was slechts een dermatologisch slagveld van bloed, korsten en open wondjes.

In ons hotel heb ik eerst alle vliegtuigellende van me afgedoucht en ben daarna gaan slapen. De volgende dag werd ik wakker en voelde ik een tintelend gevoel onder mijn mond. Nadere inspectie in de spiegel toonde schrale plekjes en vochtblaasjes. Ik wist uit ervaring direct wat er aan de hand was. Dit was het begin van impetigo ofwel krentenbaard; een zeer besmettelijke, zich rap uitbreidende bacteriële huidinfectie. Na een medisch consult van familielid/huisarts werd dit bevestigd. Ik kon wel janken: al in de eerste 24 uur van mijn reis begon de medische ellende. Ik wist heel goed wie ik hier de schuld van moest geven: de hyena. Het waren vast en zeker zijn vieze bacteriën die in colonne van hem naar mij gewandeld waren of erger nog: ik had z’n bacillen ingeademd. Ik bezwoer me dat als ik eenmaal rijk was, ik altijd business class zou vliegen. Daar is alles schoon, zitten de mensen op afstand van elkaar en kun je onbeperkt flesjes ontsmettende handalcohol bestellen bij het cabinepersoneel. Ik had urenlang in de stank gezeten en zat nu in een tropisch land met een besmettelijke huidbacterie opgescheept.

Ondanks de slechte start kreeg mijn eerste reisdag toch nog een happy end (en de hyena waarschijnlijk ook). Omdat ik fucidine bij me had, een middel tegen impetigo, bleven verdere uitwassen mij bespaard. Ik hoefde niet op zoek naar een of andere vage kliniek, noch hoefde ik zodanig lang te wachten dat ik veranderd zou zijn in een wandelende krentenbol (google maar eens impetigo skin infection). ‘s Avonds zat ik gewoon lekker met een groot Chiangbiertje op Ko Sang Road. Drie dagen later was er van de blaasjes niks meer te zien. Lang leve mijn goede voorbereiding.

Een nietsverhullende tekening

De reis die begon met de impetigo (verhaal hierboven), had nog meer verrassingen voor me in petto. Ik was ruim zes maanden aan het fietsen in Zuidoost-Azië en dan loop je onverhoopt toch het een en ander op. Het is warm, de hygiëne laat soms te wensen over en het fietsen vergt veel van je lichaam. Een van de zwaarste fietslanden tijdens die reis was Laos. Het landschap bestaat uit puntige bergen en we reden soms wel 6 uur achter elkaar bergopwaarts in de brandende zon. De overnachtingsmogelijkheden op het platteland waren (in die tijd, 2011) schaars en meestal niet bepaald fris. Er was weinig diversiteit aan eten en ons dieet werd nog beperkter toen we uit vrees voor infecties zijn overgestapt op een vegetarisch dieet. Het aangezicht van de verpieterde karkassen van kippen in eetkraampjes gaven ons bij voorbaat al buikloop. Soms aten we dagenlang niks anders dan kleefrijst met bananen. Dit is best een tijd goed gegaan. 

Impressie van Laos, op de achtergrond zie je de puntige bergen

Toen we ongeveer anderhalve week in Laos waren, kwamen we tijdens een zware bergetappe op de top twee flinterdunne, bruinverbrande Fransen tegen op ligfietsen. We raakten met hen aan de praat want er bestaat een soort onuitgesproken kameraadschap tussen medevakantiefietsers. Tijdens dit gesprek borrelde er iets in mijn buik en ik probeerde mijn vriend te seinen dat het hommeles was. Hij was daarentegen volledig in de greep van deze mensen en hun fietsen en mijn subtiele signalen kwamen niet aan. Ondertussen werd het gerommel erger en ik voelde een intense misselijkheid in me opkomen. ‘Il faut partir’, zei ik resoluut. Ik sprong op mijn fiets en ging ervandoor. Mijn vriend – verbaasd over mijn plotselinge assertiviteit – zei de Fransen snel gedag en reed mij achterna. Het werd wat je noemt een helse rit die -godzijdank – vooral bergafwaarts was. Ik moest me ontzettend concentreren om niet te veranderen in een leeglopende zak ellende en ondertussen moest ik ook nog doortrappen. Jammerend en zwetend volbracht ik de rit totdat we een guesthouse bereikten. Daar werd het een enkeltje toilet en algauw volgde mijn vriend mijn voorbeeld waardoor het een soort estafetterace werd naar de badkamer. We hadden van alles bij ons om de diarree tegen te gaan maar soms is het beter om de natuur z’n gang te laten gaan (tja, er moet blijkbaar iets uit). We ondergingen ons lot en maakten er het beste van. Tegen uitdroging gebruikten we ORS (een mengsel van zout en suiker) en we dronken heel veel water. Hoewel zo’n situatie absoluut iets verbindends heeft, was de romantiek mijlenver te zoeken.

Ik moest me ontzettend concentreren om niet te veranderen in een leeglopende zak ellende

Helaas werd het nog erger: tijdens al deze darmgerelateerde ellende kwam ik erachter dat ik niet alleen diarree had, maar ook een worminfectie. Daarvoor hadden we dan weer geen middelen meegenomen. Het goede nieuws was volgens mijn vriend (in die tijd student geneeskunde) dat wormkuren overal ter wereld verkrijgbaar zijn en dus ook op het Laotiaanse platteland. In het dorp was een klein apotheekje annex winkeltje dus daar gingen we direct naartoe. Eenmaal in het winkeltje schreven we als eerst de Latijnse term op: Mebendazol. Dit deed bij het personeel helaas geen belletje rinkelen. Ik begon met groteske gebaren naar mijn buik en achterste te wijzen maar zoals je begrijpt kon dit op vele manieren geïnterpreteerd worden. Dat ik een worminfectie aan het uitbeelden was, leek niemand te begrijpen.

Er was een nieuwe tactiek nodig dus ik pakte het papier waar we zojuist de Latijnse naam op hadden geschreven en begon te tekenen. Ondertussen kwam het halve dorp er gezellig bij staan om te kijken wat deze ‘farangs’ (witte buitenlanders) kwamen doen. Ik begon met een tekening van wormen (eenstrepige kringeltjes) maar ook dit werd niet begrepen. Het ontaardde in een soort hints waar de hele groep aan mee begon te doen en ik begreep al gauw dat ik zo geen steek verder kwam. Ik pakte het papier weer terug en tekende een tweedimensionale versie van een worm. Helaas, weer geen eureka-moment.

Uiteindelijk restte mij slechts nog één mogelijkheid. Ik tekende een stel billen en een pijl van de wormen naar de onderkant van die billen. Bingo: men begreep het probleem en er werd zonder blikken of blozen een pakje pillen tevoorschijn getoverd uit een laatje. Mijn schaamte was ik op dat moment al ver voorbij (en nog steeds aangezien ik dit verhaal met jullie deel). Opgelucht en met anti-wormkuur op zak snelden we ons naar het guesthouse en vooral naar het toilet want ondertussen was de diarree nog steeds niet over. Hoewel mijn creativiteit en zeer ontwikkelde tekentalent me in deze situatie gered hebben, gaan wij nooit meer op een lange reis zonder een paar wormkuren mee te nemen.


 

Omdat een goede voorbereiding netelige situaties kan voorkomen, heb ik met behulp van drie reislustige artsen (een kno-arts, een internist en een huisarts) een lijst opgesteld van essentiële spullen en medicijnen in de reisapotheek. We hebben het onderverdeeld in drie reiscategorieën maar voel je vrij om hier je eigen invulling aan te geven. Als je klikt op de infographic, krijg je de pdf-versie.

Link naar pdf Touristico’s reisapotheek

Let op: voor medicatie op recept heb je een doktersverklaring nodig.

Kijk trouwens ook even op de site van het landelijk coördinatiecentrum reizigersadvisering. Zij adviseren over ziekte, medicatie en vaccinaties op reis. Het handige is dat ze advies geven per land.