It’s coming home, it’s coming, football’s coming home zong heel Engeland voorafgaand aan de halve finale tegen Kroatië. Het liedje uit 1996 – toen gastland Engeland in de halve finale van het EK fameus verloor door een slecht ingeschoten strafschop van de huidige coach Gareth Southgate – klonk niet alleen op de Engelse pleinen en pubs: volgens de Daily Telegraph trokken ruim 10.000 Engelse supporters richting Moskou om de halve finale te zien. Geschatte kosten van deze last-minute reizen: 30 miljoen pond.

 

De Engelsen waren niet de enige supporters die naar Rusland afreisden om hun voetbalelftal te steunen. Wie meer dan een WK-wedstrijd van een willekeurig Zuid-Amerikaans land heeft gezien, hoorde de NOS-commentator van dienst zeggen dat de vele Brazilianen/Colombianen/Uruguayanen/Argentijnen voor zoveel sfeer in de stad en in het stadion zorgden. Vervolgens zoomde de regie gewillig in op een Braziliaanse/Colombiaanse/Uruguayaanse/Argentijnse vrouw met een nét te strak voetbalshirt en een olijk vlaggetje op de wangen geschminkt om aan te tonen hoeveel supporters er wel niet in het stadion zaten. (Het leidde tot misschien wel het grappigste WK-nieuws: de diverse nationale regisseurs hadden zo’n opzichtige voorkeur voor jonge vrouwen in het publiek dat de FIFA inmiddels officieel beleid heeft om minder ‘hot women’ in beeld te brengen.)

Iedere juichende, zingende en als nationaal stereotype uitgedoste fan, het liefst een vrouw, was goed nieuws voor de FIFA en de Russische organisatie. Neutrale kijkers stroken niet met het beeld van een wereldwijd nationalistisch voetbalfeest dat de FIFA zo graag wil uitstralen, wat tijdens het WK in Rusland – tot ieders verbazing – verrassend goed gelukt is. Wat beweegt mensen ertoe om soms duizenden kilometers te reizen en vervolgens verkleed als viking, kangoeroe of duivel op de tribune te gaan zitten?

 

We gaan naar Rome

Wie denkt dat sporttoerisme een recent fenomeen is, heeft het mis. Voor het WK van 1934 – let wel, het tweede WK-voetbal ooit – schreef Willy Derby de kaskraker We gaan naar Rome. Duizenden supporters reisden het Nederlands elftal achterna, het liedje van Willy Derby neuriënd. Als we de verhalen mogen geloven, heerste er een soort It’s coming home-stemming onder de Nederlanders: een finaleplaats was, met de kwaliteit van dat elftal, het minste wat men verwachtte. De zingende Nederlanders werden in de eerste ronde door Zwitserland uitgeschakeld.

 

 

World cup fever is niet de enige reden om een WK te bezoeken. Volgens een interessant lijstje van Travelport – een techbedrijf actief in de reissector – reisden tijdens het WK van 2018 ruim 13.000 meer Amerikanen naar Rusland dan normaal, terwijl de Verenigde Staten niet meededen. Ook Chinese voetballiefhebbers trokken voor het WK naar Rusland: volgens Travelport ruim 9.000. De lijst van meeste reisbewegingen tijdens het WK wordt verder aangevoerd door traditionele wereldkampioenskandidaten als Spanje, Brazilië, Duitsland en Argentinië, met winnaar Frankrijk als grote afwezige.

Sportevenementen als het WK of de Olympische Spelen stimuleren van oudsher dus de drang om te reizen. Dat zo’n evenement plaatsvindt in een land met een dubieuze reputatie op het gebied van mensenrechten, of dat nou het Rusland van Poetin is of het Italië van Mussolini in 1934, lijkt weinig uit te maken. Hoewel er door velen openlijk aan wordt getwijfeld of een WK in Qatar (2022) nu zo’n goed idee is, kunnen we er gerust van uitgaan dat ook tijdens die wedstrijden de stadions vol met fans zullen zitten.

 

Vier redenen om een WK te bezoeken

Natuurlijk zal voor veel supporters de liefde voor het (vaderlandse) voetbal de belangrijkste reden zijn om een WK te bezoeken. Toch verklaart dat niet alleen waarom mensen vaak duizenden euro’s uitgeven aan sportreizen. Er is meer:

  1. Onveilige landen worden veilig

Er was Poetin veel aan gelegen om te laten zien dat Rusland een ordelijk en veilig WK kon organiseren. Veiligheidsdienst FSB draaide overuren – zoals uit dit verhaal in de New Yorker blijkt – en het Kremlin maakte duidelijk dat iedere vorm van geweld, ook van Russische hooligans, zwaar zou worden gestraft. Voor wie geen al te extreme politieke ideeën heeft, was het afgelopen WK een uitgelezen mogelijkheid om ongestoord Rusland te bezoeken. Hetzelfde gold voor Rio de Janeiro, waar de politie met harde hand favela’s binnenviel om het WK van 2014 en de Olympische Spelen van 2016 goed te laten verlopen.

  1. Reizen wordt makkelijker

Een sportevenement is voor gespecialiseerde reisbureaus een toptijd. Google op ‘WK 2018 groepsreis’ en talloze grotere en kleinere reisbureaus dienen zich aan. Voor wie niet zo bedreven is in het zoeken naar ticket en hotels voor verre oorden, biedt een WK een raamwerk waarbinnen duizenden anderen op hetzelfde moment ook willen reizen. Groepsreizen zijn voordeliger en bieden bovendien rust, veiligheid en gemak.

  1. Het maakt je reizen tot een historische gebeurtenis

Waar de jaarlijkse zomervakantie naar een camping in de Vogezen snel vergeten is, maak je als supporter op een WK toch een klein beetje deel uit van de wereldgeschiedenis. In de sportjournalistiek wordt bovendien altijd en eeuwig teruggeblikt – zoals ook dit WK met de WK-quizjes van Hugo Borst – dus als over 15 jaar de ongetwijfeld succesvolle carrière van Kylian Mbappé wordt nabeschouwd, kun jij zeggen dat je hem live op zijn eerste WK hebt gezien.   

  1. Een voor allen, allen voor een

De Nederlandse voetbalwereld is, in verhouding tot het aantal inwoners, groot. Alleen al de officiële Nederlandse supportersvereniging, Supportersclub Oranje, telt naar eigen zeggen zo’n 50.000 leden. Tel daar nog ruim 1,2 miljoen amateurleden van de KNVB, supporters van profteams en andere, niet-geregistreerde voetbalfanaten bij op, en het is makkelijk voor te stellen dat er plannen ontstaan om met een grote groep het WK te bezoeken. Voor veel supporters zal het bezoek van een WK vooral ook een groepsuitje zijn, mogelijk om weer oude bekenden tegen het lijf te lopen, of om nieuwe vrienden te maken.

 


 

EURO2020

Zin om ook supporter op reis te worden? Voor het eerstvolgende grote voetbalevenement hoef je niet ver van huis. Het EK 2020 wordt in 12 verschillende steden gehouden om het 60-jarige bestaan van de UEFA te vieren. Wedstrijden worden voornamelijk in West-Europa gespeeld (Amsterdam, Londen, München, Brussel, Dublin, Glasgow, Kopenhagen) maar biedt de voetbalfan ook aantrekkelijke uitstapjes naar onder andere Boedapest en Sint-Petersburg. Het idee van een grand tour door Europa om in 12 landen 12 wedstrijden te zien spreekt touristico wel aan. Maar in een poule met – schrik niet – Duitsland, Portugal, België, Spanje, Frankrijk, Engeland, Zwitserland, Italië, Polen, IJsland en Kroatië, vrezen we dat we niet voor Nederland zullen juichen.

 

beker voetbal