Minder toeristen en minder drukte, daar zet het nieuwe stadsbestuur van Amsterdam zich de komende jaren voor in. Airbnb moet verdwijnen in overbelaste buurten, en ook de passengers terminal (PTA) (‘Your gateway to success!’) waar nu nog wekelijks enorme cruiseschepen aanleggen, zal mogelijk worden verplaatst. Vooruitlopend op de beslissing is de kade nu – zolang er geen schip ligt – opengesteld voor Amsterdammers. Een stukje stad dat voorbehouden was aan toeristen, is daarmee weer toegankelijk voor iedereen.  

 

De allergrootste passagiersschepen ter wereld kunnen sinds 2000 aanleggen in Amsterdam. Met dank aan de zeesluizen bij IJmuiden varen kolossen als de MSC Splendida (333 meter lang, 66 meter hoog) moeiteloos tot middenin de stad. De komst van de terminal veranderde het gebied sterk: het toverde de zuidelijke IJ-oever om tot een modern en neo-industrieel deel van de stad, waar nu menig toerist voor het eerst voet in Amsterdam zet.

 

cruise, movenpick, bimhuis
Een cruiseschip aangemeerd bij de passengers terminal Amsterdam.

 

Met het verplaatsen van de terminal naar het Westelijk Havengebied of nog verder naar het westen – ‘Welkom in Amsterdam. Rechts ziet u een rustieke vuilverbranding, links Europa’s grootste cacao-overslag’ – wordt Amsterdam waarschijnlijk een minder aantrekkelijke bestemming voor rederijen. Nu ben je misschien vóór de terminal omdat het Amsterdam zoveel geld oplevert, of misschien juist tegen omdat zo’n cruiseschip een lading van enkele duizenden, vaak totaal ongeïnteresseerde toeristen in de stad dumpt; wat vooral de moeite waard is, is een keer de passengers terminal bezoeken – zolang het nog kan.

Op weinig plekken in Amsterdam is het uitzicht zo weids als het stuk van de Piet Heinkade waar de schepen aanmeren. Langs grote metalen hekken – die dicht zijn als er een schip ligt, dan is het de grens van Nederland – wandel je over de brede kade die nóg breder wordt dankzij drijvende en deinende pontons. Kijk naar het westen en zie in één oogopslag hoe Amsterdam steeds meer een wereldstad wordt: de ADAM-toren, EYE, de nieuwe overkapping van het Centraal Station en het Pontstijgergebouw. Richting het oosten strekt de kaarsrechte kade zich iets minder dan 2 kilometer voor je uit.

 

Passengers Terminal 2
Twee bescheiden Europese riviercruises aangemeerd bij de passengers terminal in Amsterdam. De kade is nu voor iedereen toegankelijk.

 

De verlaten Berlijnse luchthaven Tempelhof ken ik alleen van een snijdend koude ochtend in januari – zo koud dat mijn reisgenote en ik het terrein niet op zijn geweest – maar ik denk dat Amsterdam met de passengers terminal haar eigen potentiële Tempelhof heeft. Zodra er geen schip ligt, krijgt de omgeving het troosteloze maar tegelijk aantrekkelijke dat veel industrieel erfgoed heeft. De passengers terminal valt natuurlijk in het niet bij de immense fascistische vertrek- en aankomsthallen van de voormalige luchthaven Tempelhof, maar size isn’t everything.

Het passagiersgebouw straalt de hoogtijdagen van begin eenentwintigste eeuw uit, met veel glas en staal dat hier en daar al gebroken of roestig is geworden. Roestig zijn ook de grote passagiersslurven die op een rustige zondagmiddag werkloos op de kade staan. Vanaf de kade zie je hetzelfde als de passagier die, vol verwachting, vanaf het schip door de slurf in de terminal arriveert: een paar troosteloze kantoorplanten en een scheefhangend welkomstbord van de gemeente Amsterdam. De plek ademt een zekere vermoeidheid. Alsof aan het gebouw af te lezen is: we hebben het geprobeerd, een cruiseterminal in Amsterdam, maar het bleek niet het allerbeste idee.

Daarom, mijn voorspelling: over minder dan 5 jaar is de passengers terminal een plek – pardon, hub – voor startups en geven we op touristico tips over de leukste plek om op een zomerse zondagmiddag te barbecueën, te picknicken én te zwemmen. De passengers terminal is Tempelhof 2.0 voor Amsterdam.

 

Kijken over t IJ

 


Meer weten over de plannen van Amsterdam?

Dit schreven Het Parool, de Volkskrant en NRC erover.